\u0648\u064e\u0642\u064f\u0644\u0652 \u062c\u064e\u0653\u0627\u0621\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0642\u064f\u0651 \u0648\u064e\u0632\u064e\u0647\u064e\u0642\u064e \u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u0627\u0637\u0650\u0644\u064f\u06dc \u0627\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0652\u0628\u064e\u0627\u0637\u0650\u0644\u064e \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u0632\u064e\u0647\u064f\u0648\u0642\u0627\u064b<\/p>\n\n\n\n
\u201c(Habibim Ya Muhammed!) Yine de ki: ‘Hak geldi, b\u00e2t\u0131l z\u00e2il oldu! \u015e\u00fcphesiz ki b\u00e2t\u0131l, yok olmaya mahk\u00fbmdur.\u201d[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Bu ayet-i kerimede ifade edildi\u011fi gibi, bir ki\u015fi veya bir toplum, hakk\u0131, iyili\u011fi, do\u011frulu\u011fu ve g\u00fczelli\u011fi ya\u015fad\u0131klar\u0131 nisbette o ki\u015fide veya toplumda bat\u0131l, yanl\u0131\u015fl\u0131k, fenal\u0131k ve \u00e7irkinlik azal\u0131r. Zira iyilik esast\u0131r. K\u00f6t\u00fcl\u00fck ise ona tabidir. \u0130yilik ve g\u00fczelli\u011fin artmas\u0131yla, fenal\u0131k ve \u00e7irkinlik azald\u0131\u011f\u0131 gibi, iyilik ve g\u00fczelli\u011fin azalmas\u0131yla da fenal\u0131k ve \u00e7irkinlik artar. Zaten iyilik ve g\u00fczelli\u011fin yap\u0131lmamas\u0131, fenal\u0131k ve \u00e7irkinliktir.<\/p>\n\n\n\n Ayette \u201cHak geldi, bat\u0131l gitti.\u201d<\/em> denildi\u011fi gibi \u201cBat\u0131l gelince hak gider\u201d<\/em> diye bir emir ve kural yoktur. Ancak; \u00e7irkinlik ve bat\u0131l, hakk\u0131n ve g\u00fczelli\u011fin yoklu\u011fundan ibarettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7irkinlik ve bat\u0131l\u0131n, karanl\u0131k ve so\u011fukluk gibi m\u00fcstakil bir v\u00fccudu yoktur. Evet, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu yere karanl\u0131k giremez. Ancak \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 nisbetinde orada karanl\u0131k olu\u015fur. Fakat karanl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu yere \u0131\u015f\u0131k girer ve karanl\u0131\u011f\u0131n kaybolmas\u0131na vesile olur. Aynen \u00f6yle de s\u0131ca\u011f\u0131n artmas\u0131 nisbetinde so\u011fuk azald\u0131\u011f\u0131 gibi, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmesiyle de so\u011fukluk artar. Yani asl\u0131nda var olan s\u0131cakl\u0131kt\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131na so\u011fukluk denilir zira o so\u011fuklu\u011fun m\u00fcstakil bir v\u00fccudu yoktur. Mesela, bir yerde -25 so\u011fuk hava var denilmez belki orada s\u0131cakl\u0131k s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131nda 25 dereceye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr denilir. Ve yok olan 25 derece s\u0131cakl\u0131\u011fa da halk aras\u0131nda so\u011fukluk denmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fte s\u0131cakl\u0131k ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n v\u00fccudu gibi b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar\u0131n da v\u00fccudu vard\u0131r. \u015eerlerin ise v\u00fccudu yoktur. Mesela, namaz k\u0131lmak bir hay\u0131rd\u0131r. Onun v\u00fccuda gelmesi onu k\u0131lmak ile tahakkuk eder. Namaz k\u0131lmamak denilen fenal\u0131k ise, yokluktur. Yani bir \u015fey yapmamakt\u0131r. Hem b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar\u0131n ve varl\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131 ve esas\u0131 olan iman; iman\u0131n esaslar\u0131na ve \u0130slam\u00ee hakikatlerin varl\u0131\u011f\u0131na inanmakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn fenal\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131 olan k\u00fcf\u00fcr dahi, iman\u0131n \u015fartlar\u0131na ve ger\u00e7eklerin varl\u0131\u011f\u0131na inanmamak denilen yoklu\u011fu kabul etmektir. Bu iki misale g\u00f6re b\u00fct\u00fcn hay\u0131r ve \u015ferleri k\u0131yas edebiliriz.<\/p>\n\n\n\n Bu hakikati, Bedi\u00fczzaman Hazretleri, bir\u00e7ok risalede m\u00fckemmel bir \u015fekilde izah etmi\u015ftir. Mana cihetiyle anlayabildi\u011fimiz kadar\u0131yla anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n \u015e\u00f6yle ki, ara\u015ft\u0131rma yapan b\u00fct\u00fcn ehl-i tahkik ve ke\u015ff, b\u00fct\u00fcn fenal\u0131klar\u0131n ve \u015ferlerin as\u0131l kayna\u011f\u0131 ve mayas\u0131n\u0131n yokluk oldu\u011funu, b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar\u0131n ve g\u00fczelliklerin de kayna\u011f\u0131 ve mayas\u0131n\u0131n v\u00fccud oldu\u011funu ve ona dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ittifakla kabul etmi\u015flerdir. Evet, \u00e7oklukla hay\u0131r, g\u00fczellik ve m\u00fckemmellikler varl\u0131\u011fa dayanarak ortaya \u00e7\u0131kar. Bir hay\u0131r ve g\u00fczellik g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte y\u0131kmak ve yok etmek olarak g\u00f6z\u00fckse de, hakikat ve netice olarak varl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fczelli\u011fi ifade eder. Mesela, i\u00e7ki gibi insan\u0131n d\u00fcnya ve ahiret hayat\u0131na zarar verebilecek maddeleri d\u00f6kmek ve yok etmek, bir hay\u0131r ve g\u00fczelliktir.<\/p>\n\n\n\n H\u00e2lbuki g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte bu yap\u0131lan i\u015f, o i\u00e7kiyi yok etmektir. Fakat bu i\u015f netice itibariyle insan\u0131n d\u00fcnyev\u00ee ve uhrev\u00ee saadetini koruyup onun yok edilmesine engel oldu\u011fu i\u00e7in hakikat noktas\u0131nda varl\u0131ktan ve yapmaktan ibarettir.<\/p>\n\n\n\n Hem sap\u0131kl\u0131k, \u015fer, bela ve g\u00fcnahlar gibi b\u00fct\u00fcn \u00e7irkinliklerin temelinde ve mayas\u0131nda y\u0131kmak ve yok etmek vard\u0131r. Bu \u015ferlerin bir k\u0131sm\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte yapmak da olsa, netice ve hakikat noktas\u0131nda yokluktur.<\/p>\n\n\n\n Mesela: Kimyasal silah, zehir ve i\u00e7ki fabrikalar\u0131 gibi insan\u0131n d\u00fcnya ve ahiretine zarar getirebilen k\u00f6t\u00fc \u015feyler, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte yapmak bile olsa hakikat noktas\u0131nda ve netice itibariyle, onlardan zarar g\u00f6recek insanlar\u0131n d\u00fcnya ve \u00e2hiret saadetlerini y\u0131kmaktan ve yok etmekten ibarettir.<\/p>\n\n\n\n Hem bir varl\u0131\u011f\u0131n v\u00fccuda gelmesi, var olan bir sebebi gerektirir. Mevcud bir sebeb bulunmadan hi\u00e7bir varl\u0131k v\u00fccuda gelemez. Buna binaen b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar bizzat veya netice itibariyle var ve mevcud olduklar\u0131ndan, onlar\u0131 yapan bir kuvvetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirir. Fakat b\u00fct\u00fcn fenal\u0131k, \u015fer ve \u00e7irkinlikler ya bizzat veya netice itibariyle yokluktan ibaret olduklar\u0131 i\u00e7in, onlar\u0131n sebepleri de bir i\u015fin yap\u0131lmamas\u0131 veya bir varl\u0131\u011f\u0131n yok edilmesi denilen ademdir, yokluktur.<\/p>\n\n\n\n Bu hakikati ifade i\u00e7in ayet-i kerimede: \u0645\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0635\u064e\u0627\u0628\u064e\u0643\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064d \u0641\u064e\u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0635\u064e\u0627\u0628\u064e\u0643\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0633\u064e\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0629\u064d \u0641\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u0646\u064e\u0641\u0652\u0633\u0650\u0643\u064e \u201cSana is\u00e2bet eden her iyilik Allah\u2019tand\u0131r; sana is\u00e2bet eden her k\u00f6t\u00fcl\u00fck ise nefsindendir.[2]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a>\u201d <\/em>buyrulmu\u015ftur. Her iyilik bir varl\u0131k oldu\u011fundan, ger\u00e7ekten onu yapan Allah\u2019t\u0131r ve O\u2019na nisbet edilir. Zahiri sebeplere verilmesi ise faraz\u00eedir.<\/p>\n\n\n\n Evet, iyiliklerde insan\u0131n hissesi yaln\u0131zca o iyili\u011fi istemek ve sahiplenmek denilen kesbden ibarettir. \u015eer ise, yapmamak veya yok etmekten ibaret oldu\u011fu i\u00e7in ayet-i kerimede insana nisbet edilmi\u015ftir. Bu hakikati Bedi\u00fczzaman Hazretleri \u015f\u00f6yle ifade etmektedir:<\/p>\n\n\n\n (\u0130nsan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve mahiyeti bir) \u201celiftir ki, o elif’in “iki y\u00fcz\u00fc” var. Biri, hayra ve v\u00fccuda bakar. O y\u00fcz ile yaln\u0131z feyze kabildir. Vereni kabul eder, kendi icad edemez. O y\u00fczde f\u00e2il de\u011fil, icaddan <\/em>(yaratmaktan) eli k\u0131sad\u0131r. Bir y\u00fcz\u00fc de \u015ferre bakar ve ademe gider. \u015eu y\u00fczde o f\u00e2ildir, fiil sahibidir.\u201d<\/em>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Zira \u015ferlerin temelinde adam \u00f6ld\u00fcrmek gibi, bir \u015feylerin yok edilmesi veyahut iman\u0131n esaslar\u0131n\u0131 inkar etmek gibi, bir\u015feylerin yoklu\u011funu kabul etmek vard\u0131r. \u0130cad etmek, yaratmak yoktur. Onun i\u00e7in yokluktan ibaret olan bir \u015ferrin insana verilmesi ve bu hususta onun fail kabul edilmesinde bir beis yoktur. Buna binaen \u015fer ve fenal\u0131klar hususunda insana fail nazar\u0131yla bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bedi\u00fczzaman Hazretlerinin, Kader Risalesi\u2019ndeki \u201cHalk-\u0131 \u015fer, \u015fer de\u011fil; kesb-i \u015fer \u015ferdir. \u0130cad-\u0131 \u0130lah\u00eede \u015fer ve \u00e7irkinlik yoktur. Belki, abdin kesbine ve istidad\u0131na aittir.\u201d <\/em>s\u00f6z\u00fc \u015fu manay\u0131 ifade eder:<\/p>\n\n\n\n \u201cHalk-\u0131 \u015fer\u201d<\/em> tabiri, imtihan i\u00e7in yarat\u0131lan, \u015ferre sebep olan ve hakk\u0131m\u0131zda \u015fer haline getirdi\u011fimiz \u015feytan gibi varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 demektir. Ancak insanlar\u0131n kendi iradeleriyle \u015feytanlara uymas\u0131 ve o g\u00fcnahlar\u0131 tercih edip i\u015flemesi \u015fer olur.<\/p>\n\n\n\n Mesela: Rahmet olan ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131ndan herkes istifade etti\u011fi halde, e\u015fyas\u0131na sahip \u00e7\u0131kmayan, tembel bir insan zarar g\u00f6r\u00fcr. B\u00fct\u00fcn olumlu neticelerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki sebebi ya\u011fmur oldu\u011fu halde, e\u015fyan\u0131n zayi\u2019 olmas\u0131 denilen \u015ferrin sebebi ise, o ki\u015finin mal\u0131na sahip \u00e7\u0131kmamas\u0131 denilen kesbidir yani o y\u00f6nde iradesini kullanmamas\u0131d\u0131r. Yoksa ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131 de\u011fildir. O ki\u015finin tembelli\u011finden dolay\u0131 kendi hakk\u0131nda \u015ferre \u00e7evirdi\u011fi ve \u015fer dedi\u011fi ya\u011fmurun yarat\u0131lmas\u0131 \u015fer de\u011fildir. \u015eer, ki\u015finin kesbi olan tembelli\u011finden dolay\u0131, e\u015fyan\u0131n zayi\u2019 olmas\u0131d\u0131r. Farz-\u0131 muhal o ki\u015fi e\u015fyas\u0131na sahip \u00e7\u0131ksayd\u0131, belki de ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131ndan hi\u00e7bir zarar g\u00f6rmeyecekti.<\/p>\n\n\n\n Evet, bir hastal\u0131k gelir; s\u0131hhatimizi yok eder ve bir \u015fer meydana gelir. Ancak \u015fer olan, s\u0131hhatimizin yok olmas\u0131d\u0131r; o hastal\u0131\u011f\u0131n kendisi de\u011fildir. Fakat o hastal\u0131k, s\u0131hhatimizin yok olmas\u0131 denilen \u015ferre sebep oldu\u011fu i\u00e7in ona \u015fer diyoruz. Evet, o hastal\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 \u015fer de\u011fildir. Ancak tedbirsizlik gibi bir sebeple hastal\u0131\u011f\u0131n gelmesi neticesinde s\u0131hhatimizin yok olmas\u0131 denilen \u015ferri kazanm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n\n\n\n \u201cHay\u0131r da, \u015fer de Allah\u2019tand\u0131r\u201d<\/em> hakikati ise b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar\u0131 ve hakk\u0131m\u0131zda \u015ferre \u00e7evirdi\u011fimiz varl\u0131klar\u0131n hepsini yaratan Cenab\u0131-\u0131 Hak oldu\u011funu ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Netice olarak \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0631\u064e\u0628\u064f\u0651\u0643\u064e \u0628\u0650\u0638\u064e\u0644\u064e\u0651\u0627\u0645\u064d \u0644\u0650\u0644\u0652\u0639\u064e\u0628\u06ea\u064a\u062f\u0650 \u201cRabbin ise kullar(\u0131n)a asl\u00e2 zulmedici de\u011fildir!\u201d[4]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a><\/em> Ayetinde ifade edildi\u011fi gibi Cenab-\u0131 Hakk\u2019\u0131n ne idaresinde ne icraat\u0131nda ve ne de ef\u2019alinde \u015fer ve \u00e7irkinlik yoktur. Yapt\u0131\u011f\u0131 her i\u015fte hay\u0131r ve g\u00fczellik vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn m\u00fckemmel ve g\u00fczel s\u0131fatlara sahip oldu\u011fu gibi b\u00fct\u00fcn eksiklik ve noksanl\u0131klardan da uzakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Mesela, g\u00fcne\u015f do\u011farken, kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunan b\u00fct\u00fcn aynalara ve \u015feffaf maddelere akseder. G\u00fcne\u015fin o aynalara akseden \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 safi ve lekesizdir. Aynalar\u0131n hepsine olan muamelesi birdir. Fakat aynalar, kendi renklerine ve d\u00fczg\u00fcnl\u00fcklerine g\u00f6re, g\u00fcne\u015fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7lerine al\u0131p kar\u015f\u0131ya yans\u0131t\u0131rken farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler. Kimi aynen akseder, kimi de sar\u0131, beyaz, k\u0131rm\u0131z\u0131 veya lekeli olarak yans\u0131t\u0131r. \u0130\u015fte bu renklerin, lekelerin ve aksakl\u0131klar\u0131n hepsi aynalar\u0131n istidad ve yetene\u011fine aittir. Bu eksikliklerin hi\u00e7birisi g\u00fcne\u015fe nisbet edilmedi\u011fi gibi, k\u00e2inattaki sebepler vas\u0131tas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan zul\u00fcmlerin, \u00e7irkinliklerin ve eksikliklerin hi\u00e7birisi de Cenab-\u0131 Hakk\u2019a nisbet edilmez. Bunlar\u0131n hepsi, sebeplerin istidad ve iradelerine aittir. Zira Cenab-\u0131 Hakk\u2019\u0131n k\u00e2inattaki b\u00fct\u00fcn icraatlar\u0131 ve isim ve s\u0131fatlar\u0131n\u0131n tecellileri, g\u00fcne\u015ften gelen \u0131\u015f\u0131k gibi, \u015ferlerden ve \u00e7irkinliklerden uzakt\u0131r. \u015e\u00fcphesiz her \u015feyi hakk\u0131yla bilen ancak Allah\u2019t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Cenab-\u0131 Hak bizi kendine muhta\u00e7 k\u0131lmakla zenginle\u015ftirsin. Bizi, bize b\u0131rakmakla da fakirle\u015ftirmesin. Ve rahmetiyle bize muamele etsin. \u00c2min.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> \u0130sra, 81<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Nisa,79<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n